.......................................................Eerbetoon aan Roger Raveel

.
.
30 januari 2013 … Roger Raveel overlijdt … hij was 92 …
.
Laat deze webpagina een eerbetoon zijn aan één van de grootste
Vlaamse kunstenaars van de twintigste eeuw.

raveel

……………………………………………………………… Acryl op Japans papier / paneel - 80X110 - André De Nys
……………………………………………………………… ( eigen compositie geënt op de vormgeving van Roger Raveel )

.
.
.
.
Een toevallige ontmoeting.
.
De roodharige Marleen zit intens te genieten van de prikkelende geur van olieverfschilderijen.
Het doet haar denken aan vroeger … herinneringen aan het schildersatelier van haar vader.
Als jong meisje stond ze uren en dagen lang model naast de schildersezel van papa.
De resultaten op het canvas heeft ze echter nooit kunnen zien, maar alleen al het betasten
van de verflijnen maakte haar dolgelukkig.
Vandaag, bijna twintig jaar later, zit ze alleen , op een houten zitbank, in de grote zaal
van het Roger Raveel Museum in Machelen aan de Leie.
.
Ze ruikt de schilderijen en ze ervaart een warm gevoel van thuiskomen.
Neen … het is meer iets tussen ruiken en proeven in … zoals je bij een mattentaart al
het gebak proeft, zonder dat je ervan hebt gebeten.
.
Haar vingers glijden over de zitbank … zitbank …. het is gewoon een zware houten balk
met scherpe kanten. Alles bestaat hier blijkbaar uit hoeken.
De kleine museumkamers die ze daarstraks passeerde voelden aan als kubussen.
Aan de ingang had ze een oudere mannenstem horen spreken over de vele vierkanten
die Raveel geschilderd heeft.
.
Op dit moment probeert ze die hoeken te ruiken, maar de vierkanten laten zich niet vangen.
Maar al te graag zou ze nu eventjes over die verfhuid willen strelen. Maar dat mag hier niet !
Ze vraagt zich af of de verf gemakkelijk in de hoeken uit te smeren is ?
Of zou de schilder de tegenstribbelende kleur in de hoek moeten dwingen ?
.
Lege witte vierkanten, zei de met rook doorspekte - mannenstem daarstraks aan de inkombalie.
Zou die Raveel ons willen meegeven dat er altijd wel een deel in ons leven is, dat aan onze
aandacht ontsnapt ?
Of zou de kunstenaar willen vertellen dat we met onze verbeelding het schilderij moeten
vervolledigen door zelf het witte vlak in te kleuren ?
.
Marleen hoort iets piepend naderbij komen.
Een muis in het museum ?
Neen, het lijken eerder vermoeide schoenen.
Zo van die piepschoenen waarvan het lijdende leder klaagt en zaagt over zijn eigen ongeluk.
Maar zijn het wel schoenen ?
Voetstappen piepen met een doffe regelmaat, en dit is meer een langgerekt gepiep.
Dus toch een muis ! Het mysterie komt dichterbij. Marleen wordt onrustig.
Net als ze wil opstappen, stopt het geluid vlak naast haar.
Ze hoort een diepe, wat bevende ademhaling.
Het moet een man zijn … ze ruikt Hugo Boss …
.
Hou je van zijn stijl van schilderen, vraagt de mannenstem.
Marleen voelt een vreemd soort sympathie … een gevoel van samenhorigheid …
alsof de ster van Betlehem hier twee mensen heeft samengebracht.
Zijn stem heeft iets vaderlijks.
Volwassen ook, maar hier en daar toch met wat hoogtewisselingen,
alsof hij de baard in zijn keel een stukje vergeten is af te scheren.
Redelijk, zegt ze zuinig.
Je zit hier met een witte stok … hoe bestudeer jij de schilderijen, als ik vragen mag.
Ik ruik ze.
En wat ruik je dan?
Euuuuu ….. ik ruik afgezaagde dennenbomen vermengd met geur van
vers geboende parketvloer.
Het geeft me een warm gevoel van thuiskomen, net zoals vroeger in het
schildersatelier van mijn vader zaliger.
.
Dus … je kan mij vertellen wat voor soort verf Raveel gebruikte.
Olieverf, antwoordt ze zonder enige aarzeling.
Er volgt een ongemakkelijke stilte.
De kerkklok naast het museum slaat drie keer.
Mag ik vragen naar je naam ?
Marleen … Marleen Stevens.
Heb je ooit kleuren kunnen zien, Marleen ?
Neen, zucht ze triest, ik ben zonder kleuren geboren
en meer dan waarschijnlijk zal ik zonder kleuren sterven.
.
Mag ik je leren genieten van de kleuren, Marleen ?
Zijn volgende aarzelende woorden doen er een eeuwigheid over
om tot haar door te dringen.
.
Euu … ja … eu … ja natuurlijk, heel graag !
Tom, gaat hij verder … Tom Dupont.
Zullen we beginnen met groen ?
Enkel als je me eerst vertelt wat dat gepiep is dat je bij je draagt.
Je bedoelt mijn rolstoel ?
Zit je in een rolstoel ?
Meestal niet, maar vandaag wel.
Mijn rechtervoet verloor ik vijf jaar geleden toen ik op een landmijn
trapte in Afghanistan. Ik was toen beroepsmilitair.
.
Ik woon nu in de Gildestraat, vijftig meter verderop.
Praktisch elke zondag kom ik hier met krukken.
Maar momenteel ik heb een probleem met mijn linkerknie,
een ontsteking denk ik. Dus … de rolstoel !
Ik begrijp het … vertel me nu maar iets over de kleuren,
je hebt me nieuwsgierig gemaakt.
.
Okee, ik wil proberen de kleuren om te zetten naar ervaringen uit jouw wereld.
Laten we beginnen met groen.
Groen ruikt naar de natuur, naar de frisse blaadjes van de bomen in de lente,
of misschien ook naar versgemaaid gazon.
Muzikaal zou ik groen het best kunnen omschrijven als de rustige maar
sprankelende klank van de violen in een stuk van Debussy.
.
Hier vlak voor ons hangt een schilderij met veel groen.
De kunstenaar gaf het de titel “ Maartse magie “ .
Ik zie een abstract vlak met tientallen groene tinten en in het midden …
een groot wit vierkant, omkaderd met een dikke zwarte lijn.
.
Dus … er zijn vele groene kleuren ?
Inderdaad … grasgroen, gifgroen, olijfgroen …
En … en …. citroengroen …. vult Marleen spontaan aan.
Dat woord hoorde ik eens een tijdje geleden en het is bij mij blijven plakken,
hoewel ik mij er niks bij kon voorstellen.
Maar het klinkt mooi : citroen-groen !
.
Er begint iets te borrelen in haar hoofd, bubbelende belletjes
als in bruiswater … zure citroen ….
Wacht even … niks zeggen Tom, citroengroen is een combinatie van een zure
citroensmaak met de frisheid van de lente.
Ik zou het niet beter kunnen formuleren !
.
Nog een kleur dan maar ?
Blauw bijvoorbeeld. Blauw klinkt kil … koud als het water van een bergriviertje.
En als het water van de zee, voegt Marleen daar snel aan toe.
Ja , zegt hij zacht, de zee die zich regelmatig terugtrekt om uit te rusten , weg van het land .
Dat gevoel is blauw. Maar in de zee is er op het blauw nog een streepje grijs geborduurd.
De zee hoort altijd samen met een zilte geur en met het geruis van de golfslag.
En die zoute smaak in je mond en die muziek in je oren, dat is grijsblauw.
Op zich is grijs een saaie kleur, maar in combinatie met blauw geeft dat wel een mooi effect.
.
Helder licht blauw – zonder grijs - is de kleur van de hemel, de kleur die ik zou associëren
met een dwarsfluit. Donker blauw hoort meer bij de nacht en bij de diepe tonen van de cello.
.
De twee laveren verder door de kleurenwereld. En Marleen geniet, zoals ze nog nooit in haar
blinde bestaan, heeft genoten.
Ze snuift de kleuren op, ze proeft het bruin van chocolade.
Ze voelt roze als hij vertelt over bepoederde kinderbilletjes.
Ze ruikt het paars van de lavendelstruiken.
Ze hoort wit in de knarsende voetstappen op vers gevallen sneeuw.
.
Ook Tom wordt met de minuut enthousiaster.
En nu dan … een triootje voor gevorderden ; rood, oranje en geel.
Ze horen samen omdat ze alle drie warmte uitstralen.
Ze maken alle drie gevoelens los van vreugde, opwinding, vastberadenheid …
.
Breng het geel maar in relatie tot de warmte van de zon die je huid streelt.
Opnieuw verzeilt Marleen in een wereld waarbij ze zich nauwelijks iets kan voorstellen.
Rood voelt aan als de hitte van vuur, zoals het vuur in een knetterende houtkachel.
Rood kan je ook associëren met de warmte binnen in je hart … met passie .
Rood domineert alle andere kleuren omdat het zo heftig is.
.
En Marleen, plak er nu zelf eens een muzikale klank tegenaan !
Ik ga voor een ganse fanfare , met een opdringerige tuba voorop.
Er klinkt goedkeurend gegniffel vanuit de rolstoel.
.
En dan wordt het weer even stil … uitzonderlijk stil.
De schilderijen aan de muur, de piepende rolstoel, alles lijkt te wachten op een spannend vervolg.
.
Weet je, fluistert hij nu alsof hij bang is dat de muren het horen.
Weet je hoe ivoor eruit ziet ?
Ivoor lijkt versteende ijskreem.
Maar tegelijkertijd heeft ivoor iets uitgesproken kostbaar,
als iets dat moet gekoesterd worden, omdat het zo zeldzaam is.
Eigenlijk zo’n beetje zoals de ogen van een mooie vrouw,
die niet naar Raveel kan kijken, maar die zijn schilderijen beleeft.
.
Marleen voelt dat ze een kleurtje krijgt. Ze denkt dat het rood is !
Tom kijkt opnieuw naar “ De Maartse Magie”,
naar de frisse lentegroene kleuren,
en vooral … naar het mysterieuze witte vierkant.
.
André De Nys

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License